Per 1 januari 2004 waren 1.136 Nederlandse ICT-ondernemingen onderdeel van een buitenlandse onderneming. Bij deze 1.136 bedrijven werken in totaal 98.418 mensen waarmee buitenlandse ICT-bedrijven goed zijn voor 37,5% van de werkgelegenheid in de Nederlandse ICT-sector die in totaal 262.865 arbeidsplaatsen omvat. Daartegenover staat dat 551 Nederlandse ICT-bedrijven één of meer vestigingen in het buitenland bezitten. Het grootste contingent buitenlandse bedrijven wordt gevormd door 491 Amerikaanse ondernemingen met in totaal 41.210 medewerkers.

Deze cijfers komen uit de ICT-Kennisbank van Marketons B.V. dat sinds 1990 de marktontwikkelingen op de Nederlandse en internationale ICT-markt nauwlettend volgt en vastlegt.

Internationaal opererende vestigingen in Nederland Naast de ruim 1.100 buitenlandse bedrijven die met een eigen vestiging actief zijn op de Nederlandse ICT-markt, zijn er 160 buitenlandse ICT-bedrijven die in Nederland een vestiging hebben met andere activiteiten dan verkoop voor de lokale markt (in Nederland gevestigde verkoopkantoren voor de Benelux zijn hierbij niet meegeteld). In de meeste gevallen gaat het om Europese hoofdkantoren of hoofd- c.q. verkoopkantoren voor het EMEA gebied (Europa, Midden-Oosten, Afrika). Ook hier voert de USA de lijst aan met 113 internationaal opererende vestigingen, gevolgd door Taiwan met 13 en Japan met 6.

Grensoverschrijdende investeringen Nederlandse ICT-sector verder in onbalans De scheefgroei tussen de investeringen van Nederlandse ICT-bedrijven in het buitenland en buitenlandse bedrijven in de Nederlandse ICT-sector, is de afgelopen twee jaar verder toegenomen. In 2003 werden 26 Nederlandse ICT-bedrijven overgenomen door een buitenlandse onderneming terwijl Nederlandse bedrijven eigenaar werden van 13 buitenlandse ICT-bedrijven. Ook in 2002 werden aanmerkelijk meer (45) Nederlandse ICT-bedrijven door het buitenland gekocht dan dat Nederlandse ondernemingen buitenlandse bedrijven in de ICT-sector overnamen (27 stuks).

Bijna 15% van de buitenlandse bedrijven redt het niet Opmerkelijk is het grote aantal vestigingen van buitenlandse moeders die het niet bolwerken en de deur weer dicht doen. In 2002 en 2003 zijn in totaal 153 Nederlandse vestigingen van buitenlandse ondernemingen verdwenen door sluiting of faillissement. Daarbij ging het om 48 dienstverleners, 33 leveranciers van softwareproducten, 22 leveranciers van systemen en/of randapparatuur en 8 telecombedrijven.

Overnames mislukken vaak
Lang niet alle grensoverschrijdende overnames worden een succes. Dat blijkt uit de 8 Nederlandse vestigingen van buitenlandse bedrijven die in 2003 weer zelfstandig werden, dikwijls doordat de oorspronkelijke eigenaren het bedrijf weer terugkochten; vaak tegen een aanmerkelijk lagere prijs dan waarvoor het bedrijf in het verleden verkocht werd. Omgekeerd werden vorig jaar 13 buitenlandse vestigingen van Nederlandse bedrijven weer afgestoten. Dat laatste is bijna een verdrievoudiging ten opzichte van 2002 toen dat aantal 5 bedroeg.

Ook aantal Nederlandse overnames liep terug
In 2003 namen niet alleen de grensoverschrijdende overnameactiviteiten aanzienlijk af, ook het aantal overnames binnen de Nederlandse ICT-sector liet een sterke daling zien van 125 in 2002 naar 97 in 2003. Die daling is opvallend gelijk aan de daling van het aantal Nederlandse overnames in 2001 toen de neergang in de ICT-sector inzette. Die neergang was er mede de oorzaak van dat het aantal Nederlandse overnames terugliep van 125 in 2000 naar 95 in 2001.

Sector is onzeker over tijdstip en mate van herstel Volgens Willem Veldkamp, directeur van Marketons, weerspiegelen deze cijfers de onzekerheid in de ICT-sector. In 2002 heerste nog allerwegen de verwachting dat groeiherstel in de sector slechts een kwestie van tijd zou zijn. De overname van aanvullende of concurrerende bedrijven – dikwijls voor een lage prijs als gevolg van matige financiële resultaten – was in die optiek een adequate strategie om op dat herstel te anticiperen. In 2003 werd duidelijk dat niet alleen de economische situatie veel slechter was dan het zich in 2002 liet aanzien, maar ook dat de stagnatie van de ICT-bestedingen wel eens lang zou kunnen gaan duren. De drang tot expansie door overnames nam als gevolg daarvan zienderogen af. De verschuiving qua toekomstverwachting is duidelijk zichtbaar in de Marketons Trendmeter waarin het verwachtingspatroon van de ICT-sector is vastgelegd. Die Trendmeter is beschikbaar op de website van Marketons (www.marketons.nl).