Frontier AI-modellen veranderen niet alleen het dreigingslandschap, maar ook de rol van de CISO. Van CISO’s wordt meer verwacht dan het technisch beoordelen van risico’s; ze moeten die risico’s ook duidelijk en consistent binnen de organisatie communiceren. Het gevaar zit namelijk niet alleen in aanvallen die complexer worden. Minstens zo belangrijk is het gebrek aan transparantie binnen organisaties zelf. Onduidelijke en versnipperde verantwoordelijkheden maken het voor CISO moeilijker om een compleet beeld van de risico’s te krijgen en te houden.
Met deze uitdagingen wordt heldere communicatie een beveiligingsinstrument op zich. CISO’s moeten daarom hun prioriteiten herzien en transparantie inzetten als een praktische manier om meer grip te krijgen op risico’s.
Frontier AI als stresstest voor de CISO
CISO’s hebben altijd onder druk gestaan. Van hen wordt verwacht dat ze risico’s beheersen, terwijl ze lang niet alle factoren direct kunnen beïnvloeden. Ze moeten verantwoording afleggen aan de raad van bestuur, ook als de uitvoering van beveiligingsmaatregelen is verdeeld over IT-, infrastructuur- en applicatieteams. En ze worden afgerekend op incidenten, zelfs als delen van de IT-omgeving nooit volledig zichtbaar waren. Frontier AI vergroot die uitdaging.
Deze nieuwe generatie AI is dan ook meer dan de volgende technologietrend. Frontier AI vergroot de snelheid, schaal en reikwijdte van potentiële aanvallen aanzienlijk. Het versnelt de analyse van kwetsbaarheden door aanvallers en maakt snellere, geautomatiseerde exploitatie mogelijk. Daardoor komt traditioneel beveiligingsbeheer, dat sterk afhankelijk is van patching, steeds verder onder druk te staan.
Patchen wordt belangrijker naarmate er meer nieuwe kwetsbaarheden aan het licht komen. Tegelijkertijd maken het enorme aantal benodigde patches, de snelheid waarmee organisaties ze moeten uitvoeren en de nog altijd gescheiden opererende teams het steeds moeilijker om dat proces beheersbaar te houden. De centrale vraag voor CISO’s is daarom: hoe creëren organisaties voldoende transparantie om hun risico’s realistisch te kunnen beheersen?
De gevaarlijkste illusie is de illusie van overzicht
Veel CISO’s hebben nog altijd moeite om een consistente inventaris van systemen bij te houden, verantwoordelijkheden duidelijk vast te leggen en actuele informatie te verzamelen over complexe en voortdurend veranderende IT-omgevingen. Grote organisaties opereren bovendien vaak in silo’s, met lokale oplossingen, afzonderlijke cloudaccounts, verschillende operationele modellen en applicaties met complexe afhankelijkheden. Het gevolg is dat risico’s zich sneller kunnen opstapelen dan traditionele beveiligingsmethoden ze kunnen aanpakken.
Precies daarom wordt transparantie een essentieel onderdeel van leiderschap. De grootste zwakte zit vaak niet in de 80 procent van de IT-omgeving die goed in beeld is, maar in de 20 procent waarvan niemand precies weet wat er gebeurt. Dat kan een vergeten applicatie zijn, een slecht geïntegreerde service, een verborgen AI-implementatie of een afwijking van het beleid dat nooit is geëscaleerd.
Die beperkte zichtbaarheid ontstaat niet altijd door onwil. Onzekerheid, tijdsdruk en een gebrek aan middelen spelen vaak een belangrijke rol. Teams melden risico’s bijvoorbeeld niet consequent omdat ze er niet direct een oplossing voor hebben. Verantwoordelijkheden blijven soms onduidelijk omdat systemen in de loop der jaren door verschillende teams zijn ontwikkeld en aangepast. Tegelijkertijd wordt richting de raad van bestuur vaak een beeld van stabiliteit geschetst, omdat niemand onnodige zorgen wil veroorzaken.
Juist daar ontstaat het risico: wat niet zichtbaar wordt gemaakt, kan ook niet goed worden beheerst.
Communicatie als beveiligingsdiscipline
De rol van de CISO moet daarom veranderen. De beveiligingsfunctie moet meer doen dan programma’s uitvoeren en controles afdwingen. Ze moet ervoor zorgen dat de organisatie een betrouwbaar en gedeeld beeld heeft van haar beveiligingspositie.
Dat betekent dat zowel bekende als minder zichtbare risico’s openlijk moeten worden besproken. Voor veel organisaties vraagt dat om een niveau van transparantie waaraan ze nog niet gewend zijn. De taak van de CISO is niet om de boodschap af te zwakken of zwakke plekken te verbergen. Het is juist om op basis van feiten duidelijk te maken waar de lacunes zitten, welke risico’s daaruit voortkomen en welke prioriteiten daar vervolgens uit volgen.
Die communicatie wordt nog belangrijker door Frontier AI. De uitdaging wordt pas beheersbaar als de raad van bestuur, IT, infrastructuur, applicatieteams en beveiligingsteams vanuit hetzelfde risicobeeld werken. Heldere en consequente communicatie is daarmee niet alleen een verantwoordelijkheid van het leiderschap, maar een essentieel onderdeel van de beveiligingsstrategie zelf.
In vijf stappen naar meer transparantie
Een succesvolle CISO combineert technische kennis met het vermogen om mensen op één lijn te krijgen en tot actie aan te zetten. CISO’s moeten op bedrijfsniveau overtuigend kunnen uitleggen waarom bepaalde investeringen noodzakelijk zijn, terwijl ze tegelijkertijd een cultuur stimuleren waarin teams open over risico’s kunnen communiceren.
Daarbij moeten ze zich concreet op vijf prioriteiten richten.
- Zorg eerst voor zichtbaarheid
Voordat organisaties kunnen nadenken over grootschalig patchen, moeten ze een betrouwbaar beeld hebben van hun aanvalsoppervlak. Welke applicaties worden gebruikt? Welke verbindingen bestaan er? Welke AI-tools, agents en services zijn al geïntroduceerd? En welke communicatiepaden omzeilen bestaande controles? - Verklein het aanvalsoppervlak
Als niet iedere kwetsbaarheid op korte termijn kan worden gepatcht, wordt het des te belangrijk om het bereikbare aanvalsoppervlak te verkleinen. Daar speelt Zero Trust een belangrijke rol. Hoe minder systemen, applicaties en services rechtstreeks bereikbaar zijn, hoe kleiner de mogelijkheden voor de aanvaller.
Voor CISO’s is dit dan ook een belangrijke boodschap richting de raad van bestuur: weerbaarheid draait niet alleen om snel reageren op kwetsbaarheden, maar ook om het vooraf beperken van de mogelijkheden om ze te misbruiken. - Kies voor realistische patch-triage
Frontier AI verhoogt de druk op kwetsbaarheidsbeheer. Het antwoord daarop kan niet zijn om een onrealistisch patchniveau te beloven. Geen enkele organisatie kan iedere kwetsbaarheid onmiddellijk verhelpen.
Wat wel nodig is, is een geloofwaardige manier om prioriteiten te stellen: Welke kwetsbaarheden zijn daadwerkelijk kritiek? Welke systemen zijn blootgesteld? Waar is misbruik waarschijnlijk of mogelijk? En bij welke systemen zou een incident de bedrijfsvoering daadwerkelijk in gevaar brengen?
Door die vragen centraal te stellen, wordt patching een kwestie van risicobeheersing in plaats van aantallen. - Bouw feedbackloops
CISO’s hebben mechanismen nodig waarmee teams risico’s, lacunes en onbekende systemen eenvoudig kunnen melden. Daarvoor moet de angst om ergens de schuld van te krijgen worden verminderd. Ook moet de verwachting verdwijnen dat ieder gemeld probleem onmiddellijk kan worden opgelost.
Het gebrek aan inzicht in die laatste 20 procent van de IT-omgeving is namelijk niet alleen met technologie op te lossen. Die blinde vlekken worden pas zichtbaar als medewerkers bereid zijn er open over te communiceren. Een organisatie die problemen vroegtijdig zichtbaar maakt, kan ze uiteindelijk beter beheersen. - Versterk technisch inzicht
Geen enkele CISO kan iedere applicatie tot in detail kennen. Maar CISO’s hebben wel voldoende technisch inzicht nodig om risico’s, volwassenheid en de praktische haalbaarheid van maatregelen goed te kunnen beoordelen. Leiders die uitsluitend op managementniveau opereren, lopen het risico het contact met de operationele werkelijkheid te verliezen.
De afgelopen jaren is de aandacht van veel CISO’s steeds meer verschoven naar governance, compliance en communicatie met de raad van bestuur. Die verantwoordelijkheden blijven essentieel, zeker nu de eisen rond regelgeving en rapportage toenemen. Maar in het tijdperk van geavanceerde AI kunnen CISO’s het zich niet veroorloven te ver van de technische en operationele realiteit te staan.
Leiderschap, geen paniekzaaierij
Frontier AI vraagt niet van CISO’s dat zij ieder risico onmiddellijk oplossen of de indruk wekken dat technisch alles onder controle is. Wat wél nodig is, is zicht op hoe data, toegang en AI-toepassingen zich door de organisatie bewegen, zodat risico’s op basis van feiten kunnen worden beoordeeld en geprioriteerd. Een consequent toegepaste Zero Trust-architectuur kan daarbij het bereikbare aanvalsoppervlak verkleinen en organisaties meer ruimte geven om kwetsbaarheden gericht aan te pakken. Uiteindelijk draait effectief leiderschap in het tijdperk van Frontier AI dan ook niet om paniekzaaierij of schijnzekerheid, maar om transparantie: erkennen waar kwetsbaarheden bestaan, daar open over communiceren en duidelijke keuzes maken. CISO’s die dat doen, versterken niet alleen de weerbaarheid van hun organisatie, maar ook hun eigen geloofwaardigheid.
Dit is een ingezonden bijdrage van Zscaler. Via deze link vind je meer informatie over de mogelijkheden van het bedrijf.