De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft een leidraad gepubliceerd die uitlegt wat de Data Act voor clouddiensten betekent. Aanbieders moeten overstappen en parallel gebruik mogelijk maken. Vanaf 12 januari 2027 mogen ze geen overstapkosten meer rekenen.
De Data Act is sinds 12 september 2025 van toepassing. De verordening moet het eenvoudiger maken om van cloudaanbieder te wisselen en om diensten van meerdere partijen naast elkaar te gebruiken. Ruim een jaar later gaat dat nog niet overal goed. Volgens de ACM vinden veel cloudaanbieders de uitvoering lastig, terwijl gebruikers hun rechten vaak niet kennen.
De markt is bovendien sterk geconcentreerd: de drie grootste cloudaanbieders bedienen samen 75 procent ervan. Hoge overstapkosten, gesloten systemen en ingewikkelde contracten maken een overstap voor veel klanten onaantrekkelijk, schetst ACM.
ACM-bestuurslid Manon Leijten: “Als klanten makkelijker kunnen overstappen, stimuleert dit concurrentie tussen cloudaanbieders op prijs en kwaliteit, waar gebruikers van profiteren.” Volgens haar kunnen kleinere en nieuwe aanbieders daardoor beter concurreren op kwaliteit in plaats van op schaalgrootte.
Vier thema’s
Wat moeten aanbieders nu concreet doen? De leidraad ordent de verplichtingen in vier thema’s. Het eerste is helder: overstappen en parallel gebruik mogen niet worden belemmerd. Aanbieders moeten meewerken en daarbij de continuïteit van de dienst waarborgen. Daarnaast gelden commerciële verplichtingen. Klanten krijgen vooraf duidelijke informatie en de overstapafspraken komen in het contract te staan.
Technisch gaat het een stap verder. Aanbieders moeten gratis API’s beschikbaar stellen voor gegevensuitwisseling en werken met interoperabiliteitsnormen. Voor IaaS-diensten geldt na een overstap bovendien een eis van functionele gelijkwaardigheid. Het vierde thema draait om internationale toegang. Niet-persoonsgebonden gegevens moeten beschermd worden tegen onrechtmatige toegang of doorgifte door overheden buiten de EU.
Vanaf 12 januari 2027 mogen aanbieders niets meer rekenen voor een overstap. Tot die datum zijn alleen kosten toegestaan die rechtstreeks met het overstapproces samenhangen, zoals dataverkeer en technische ondersteuning. Bij parallel gebruik mogen daadwerkelijk gemaakte kosten voor gegevensoverdracht ook na januari worden doorberekend.
Klachten melden bij de ACM
De verordening geldt in alle EU-lidstaten, ook voor clouddienstleveranciers die buiten de EU zijn gevestigd. De ACM houdt toezicht op de Data Act bij aanbieders met hun (Europese) hoofdkantoor in Nederland. Nederlandse afnemers die vinden dat een aanbieder zich niet aan de regels houdt, kunnen dat bij de ACM melden. Meldingen over partijen die niet in Nederland gevestigd zijn, stuurt de toezichthouder door naar Europese collega’s.