Het NAVO-personeel zou binnenkort deels op de AI-modellen achter ChatGPT kunnen vertrouwen. OpenAI overweegt momenteel om de openbare of “niet-geclassificeerde” netwerken van de militaire organisatie te voorzien van AI.
Een bron bevestigt dit tegenover de Wall Street Journal. Aanvankelijk leek het te gaan om alle IT-omgevingen van de NAVO, maar CEO Sam Altman zou zich hierover hebben versproken. Toch blijft de denkrichting van OpenAI hetzelfde: het aast op grote, kritieke organisaties in de publieke sector op meerdere continenten. Nadat Anthropic besloot dat de AI-vereisten vanuit het Amerikaanse ministerie van defensie te weinig ‘vangrails’ voor de inzet van de technologie kenden, bleek OpenAI al gauw als alternatief beschikbaar.
Opportunistisch en slordig
Gauw gaf Altman toe dat de deal tussen zijn OpenAI en het Pentagon “opportunistisch en slordig” overkwam. Ook zouden de veiligheidsmechanismen bij modellen als GPT-5.3 intact blijven bij het militair gebruik, net als het geval was geweest voor Anthropics Claude-modellen.
De onderhandelinge tussen Anthropic en het Pentagon liepen stuk op het gebruik van AI voor massasurveillance en volledig autonome wapensystemen. De Amerikaanse regering bestempelde het bedrijf vervolgens als ‘supply chain risk’.
OpenAI neemt de plek over
In een bijgewerkte verklaring op 2 maart na het sluiten van de deal op 27 februari, stelde OpenAI dat zijn AI-systemen “niet opzettelijk worden ingezet voor binnenlandse surveillance van Amerikaanse burgers en onderdanen”. Het Pentagon bevestigde dat AI-diensten evenmin worden ingezet door inlichtingendiensten zoals de NSA.
OpenAI trok daarbij drie expliciete rode lijnen: geen massale binnenlandse surveillance, geen volledig autonome wapensystemen, en geen geautomatiseerde beslissingen met hoge gevolgen. Modellen worden uitsluitend via cloud-infrastructuur gedeployed, met betrokken medewerkers met veiligheidsmachtiging.
Altman erkende gisteren intern de nodige reputatieschade. “Ik denk dat dit een voorbeeld was van een complexe, maar juiste beslissing met extreem moeilijke merkgevolgen en erg negatieve PR voor ons op de korte termijn”, zei hij tijdens een bedrijfsbijeenkomst.
Tijdens diezelfde bijeenkomst zouden medewerkers van OpenAI te horen hebben gekregen dat men niet operationele beslissingen mag maken. Altman stelde dat het Pentagon de expertise van het AI-bedrijf wil benutten voor de inzet van AI, maar dat OpenAI zelf geen mening dient te geven over goede of slechte beslissingen hierover.
NAVO-verkenning lopende
Of de NAVO-deal er uiteindelijk komt, is nog onduidelijk. Het gaat vooralsnog om een verkenning van contractmogelijkheden. De NAVO heeft niet gereageerd op een verzoek om commentaar. Wel is een potentiële deal een teken dat OpenAI steeds minder afhankelijk wordt van de consumententak. Daar waar abonnees op grote schaal ChatGPT hebben gedeïnstalleerd en zijn overgestapt naar Claude, zullen de samenwerkingen met de publieke sectoren een stuk steviger vastzitten. Het in juni 2025 geïntroduceerde OpenAI for Government was aanvankelijk enkel op de VS gericht, maar lijkt met NAVO ook een reikwijdte binnen Europa te krijgen.
Dit zal niet zomaar vervolg krijgen bij nationale overheden in Europa. Soevereiniteit valt niet te rijmen met een losbandige inzet van OpenAI’s tooling; er zullen aanzienlijke compromissen nodig zijn rondom het beschermen van data, het draaien op Europese servers en een mogelijke exitstrategie. Dit zijn situaties waarin OpenAI, net als Anthropic, Google en Microsoft, het voordeel hebben dat er geen volwassen Europese speler op hetzelfde niveau actief is. Mistral uit Frankrijk is de enige reële optie, maar lijkt in geen enkele benchmark (of in subjectieve ervaringen) een equivalent van Claude, Gemini of de meest recente GPT-modellen.
Lees ook: Digitale soevereiniteit voelt goed, maar is het dat ook?