Mistral-CEO Arthur Mensch waarschuwt dat Europa een pad richting ‘een complete val’ bewandelt. Als het continent niet zelf foundation models ontwikkelt, zou het nooit gegarandeerd toegang tot deze technologie hebben.
Mensch is de topman van de enige Europese AI-modelbouwer met een enigszins competitieve LLM. Mistral Large 4 is niet het allersterkste AI-model, maar Mensch wijst op specifieke lucratieve vaardigheden zoals security en ruimtelijk inzicht, categorieën die uiterst nuttig zijn voor industriële en kritieke toepassingen.
De denkfout, zo schetst Mensch, zit in het willen benutten van de technologieën op basis van foundation models zonder die modellen de focus te laten zijn. Exportrestricties voor Claude Fable 5 in juni lieten zien dat de Verenigde Staten zomaar toegang tot de meest geavanceerde AI drastisch kan inperken.
Een wereld van afhankelijkheden
Met Mistral had dit niet gekund. Hoewel het sterk afhankelijk is van chipleveranciers zoals Nvidia, is die partij op de eigen beurt weer sterk afhankelijk van TSMC, dat de chips niet kan vervaardigen zonder de machines van Mistral-investeerder ASML.
Duitsland presenteerde gisteren plannen om tegen 2030 een ‘soevereine AI-natie’ te zijn. Dit gaat gepaard met de bouw van verschillende AI-fabrieken, feitelijk enorme GPU-installaties. Maar ook sprak het land van de wens om drie competitieve AI-labs te huisvesten, vergelijkbaar met het landschap in de VS of China. Mensch verwelkomt dat vrij los geformuleerde idee, maar: “Er bestaat niet zoiets als een nationale AI-strategie. Het moet een Europese AI-strategie zijn.” Europa heeft volgens hem bovenal een balansprobleem en niet zozeer een tekort aan getalenteerd personeel. Kapitaal en rekenkracht ontbreken, of in ieder geval voldoende om concurrerend te zijn.
Industrie als grootste markt
Mistral zelf zet zelf in op industriële AI, ook al zijn de eigen foundation models voor allerlei doeleinden geschikt. De maakindustrie is de grootste markt van het Franse bedrijf en kent partners als Airbus en ASML. Het Nederlandse chipmachinebedrijf investeerde onlangs 400 miljoen euro extra voor een financieringsronde van 3 miljard euro onder leiding van Samsung.
Vlak voordat Mistral weer competitief werd dankzij het Large 4-model, verscheen nieuws dat het Franse bedrijf niet al te graag had willen horen. Ecosia stapte namelijk af van Mistral en koos voor de Chinese concurrentie, die niet alleen goedkoper was maar ook betere resultaten opleverde. Mensch ging niet in op dat voorbeeld, meldt Politico.
Desondanks zijn er succesvolle nieuwe toepassingen voor Mistral, zeker nu het weer een sterker AI-model heeft. Orange Cyberdefense kreeg al toegang tot een securityvariant van Large 4. Ondertussen werkt Mistral aan meer Europese compute-capaciteit die tegen 2030 tot 1 GW moet groeien. “Het [nieuwe model] brengt ons weer volop in de race”, stelt Mensch.
Zit Europa echt in de val?
Op de korte termijn valt er weinig te vrezen voor Europa. Zelfs als de beste Amerikaanse AI-modellen om wat voor reden dan ook ontoegankelijk zijn, is er in de vorm van China een fors tegenwicht met open-weight opties. Dat kent echter dezelfde risico’s als de adoptie van VS-gebaseerde LLM’s als het om afhankelijkheid op de middellange termijn gaat. Zonder een eigen ecosysteem aan AI-modelbouwers is er geen Europese AI-strategie die soeverein mag heten.
Het is, zoals zo vaak in de IT-industrie, de vraag of die reinheid wel te behalen is. Voor nu is het duidelijk dat Europa meer capaciteit nodig heeft om meerdere Mistrals te bezitten. Vooralsnog is tevens duidelijk dat geen enkel AI-lab een voorsprong van meer dan een aantal maanden heeft op technologisch vlak. Sinds de begindagen van Claude en Gemini zijn er alternatieven geweest voor de aanvankelijke AI-koploper OpenAI. Daarna volgden de Chinese LLM-providers, waarvan DeepSeek de meest productieve bijdrager is geweest van de technologie zelf en meer. Het deelt regelmatig niet alleen de modelgewichten, maar ook de methodes om AI sneller en efficiënter te draaien, om training te verbeteren en om agents te bouwen.
Het democratiseren van deze kennis kan ophouden, maar is bovenal zorgelijk als het gepaard gaat met een consolidatie van technologische vooruitgang onder de AI-labs. Tot nu toe is het een realiteit dat elk vooraanstaand, geavanceerd AI-model binnen een halfjaar tot een jaar overtroffen is door een compacter, open alternatief. Zolang dat het geval is, heeft Europa niet meer te vrezen op het gebied van AI dan elders in de technologiestack.
Lees ook: Met Mistral Large 4 is Europa weer (een beetje) competitief