Door het grote belang van ASML voor de Nederlandse economie vormt Nederland een uitzondering op de Europese worsteling om te profiteren van de wereldwijde investeringen op het gebied van AI. Economen van ING waarschuwen er wel voor dat de toenemende afhankelijkheid van één enkel bedrijf een economische risico kan zijn.
Volgens een analyse van ING, zou de directe bijdrage van ASML aan de Nederlandse economie in 2026 1,6% kunnen bedragen. In 2025 bedroeg dit nog 1,3%. Worden de vele binnenlandse toeleveranciers en investeringsgerelateerde activiteiten meegerekend, dan zou de economische impact kunnen oplopen tot 2,2%.
De fabrikant van chipmachines is daarmee een belangrijke motor van de Nederlandse economische groei. ASML is goed voor ongeveer de helft van de omzet van de Nederlandse machine-industrie, terwijl het uitgebreide netwerk van toeleveranciers voor extra economische activiteit zorgt.
De groeiende vraag naar AI-infrastructuur versterkt de positie van ASML in de golbale halfgeleiderindustrie. Het bedrijf uit Veldhoven is ’s werelds enige leverancier van geavanceerde extreme ultraviolet (EUV)-lithografieapparatuur, die essentieel is voor de productie van geavanceerde chips.
ING schat dat binnenlandse toeleveranciers in 2026 nog eens 0,4% aan de Nederlandse economische output zouden kunnen bijdragen, waarbij investeringsgerelateerde activiteiten 0,2% toevoegen. De voordelen reiken verder dan omzet en werkgelegenheid, aangezien toeleveranciers hun productiviteit en technologische capaciteiten kunnen verbeteren door samenwerking met ASML.
Risico op een Nokia-scenario
ING waarschuwt dat de toenemende concentratie van economische activiteit rond ASML Nederland kwetsbaarder zou kunnen maken voor schommelingen op de halfgeleidermarkt. De economen vergelijken de situatie met Nokia, dat in 2000 goed was voor ongeveer 3,8% van de Finse economie. Na de opkomst van smartphones verloor Nokia zijn dominante marktpositie. In 2011 was de bijdrage aan het Finse bbp gedaald tot ongeveer 0,5%.
Hoewel de Nederlandse economie gediversifieerder is dan die van Finland ten tijde van de hoogtijdagen van Nokia, is ING van mening dat de vergelijking de risico’s laat zien van een sterke afhankelijkheid van één enkel bedrijf.
Geopolitieke spanningen vormen een andere uitdaging. Amerikaanse exportbeperkingen hinderen nu al de toegang van ASML tot de Chinese markt, terwijl verstoringen bij internationale leveranciers de productie zouden kunnen belemmeren.
Binnenlandse beperkingen, waaronder een tekort aan geschoolde arbeidskrachten en ruimtegebrek, zouden verdere uitbreiding eveneens kunnen belemmeren. Ondanks deze risico’s verwacht ING dat ASML en het omliggende halfgeleider-ecosysteem de komende jaren belangrijke motoren van de Nederlandse economische groei zullen blijven.