Nederlandse toezichthouders, waaronder De Nederlandsche Bank, adviseren de overheid dat banken en financiële instellingen hun inkoopkracht moeten bundelen. Op die manier zouden zij zich los kunnen werken van de macht van Amerikaanse cloudproviders. De afhankelijkheid van buitenlandse cloud- en AI-diensten blijft volgens hen groeien, ondanks jaren aan Europese ambities rond strategische autonomie.
Eén Europese bank die alleen onderhandelt met Amazon of Microsoft heeft nauwelijks iets in te brengen. Een paar honderd banken samen wél. Dat is in essentie het advies dat een groep Nederlandse toezichthouders vrijdag aan de overheid overhandigde, meldt Bloomberg, dat het document inzag. Naast DNB behoort ook de Autoriteit Persoonsgegevens tot de groep.
De boodschap luidt dat financiële instellingen moeten hun inkoopkracht combineren, zodat ze niet één voor één worden ingemaakt aan de onderhandelingstafel. De digitale afhankelijkheid van overzeese bedrijven blijft volgens de toezichthouders “continue groeien” bij de instellingen waarop zij toezicht houden.
De zorg beperkt zich niet tot cloudopslag. De toezichthouders beschouwen cloud en AI samen als kritieke diensten waar Europa de controle stilletjes uit handen heeft gegeven aan een handvol buitenlandse spelers.
Cijfers verklaren de alarmbellen
De getallen maken de urgentie duidelijk. Amazon Web Services, Microsoft Azure en Google Cloud zijn samen goed voor meer dan 70 procent van de Europese cloudmarkt, terwijl Europese aanbieders rond de 15 procent blijven hangen. Dat aandeel is al jaren nauwelijks verschoven. De grip van de hyperscalers op de markt wordt eerder sterker dan zwakker.
Voor een bank is die concentratie niet alleen commercieel, maar ook juridisch een probleem. De Amerikaanse Cloud Act kan bedrijven verplichten data af te staan aan Amerikaanse autoriteiten, ongeacht waar die data fysiek staat. Door als blok te onderhandelen kunnen banken volgens de toezichthouders aandringen op betere prijzen, sterkere datagaranties en echte exit-mogelijkheden.
DNB loopt zelf al voorop
DNB verhuisde zelf al essentiële clouddiensten weg bij AWS en koos eerder dit jaar Schwarz Digits, de IT-tak van de Duitse groep achter discountketen Lidl, als Europees alternatief. De toezichthouder beveelt dus een pad aan dat het zelf al bewandelt. Datzelfde platform, STACKIT, wordt inmiddels ook door KPN in Nederland aangeboden, gericht op vitale sectoren.
De interventie past in een bredere Europese beweging. Nederland blokkeerde onlangs een Amerikaanse overname van de cloudhost achter zijn digitale identiteitssysteem, en ook bij de overheid weegt digitale autonomie steeds zwaarder. Zo zette staatssecretaris Eerenberg deze week nog de uitrol van Microsoft 365 bij de Belastingdienst stil om een on-premises-alternatief opnieuw te onderzoeken.
Alternatieven blijven schaars
Maar geloofwaardige alternatieven zijn dun gezaaid. Europese cloudaanbieders als OVHcloud, Hetzner en Scaleway bieden een uitweg, maar blijven achter op schaal, managed services en de breedte aan tooling waar grote banken hun systemen omheen hebben gebouwd. Gebundelde inkoop kan de voorwaarden van afhankelijkheid verbeteren, maar tovert niet zomaar een Europese aanbieder tevoorschijn.
Of de banken het advies daadwerkelijk oppakken, is een andere vraag. Het coördineren van inkoop tussen concurrerende instellingen in verschillende landen is lastig. Voorlopig blijft het document een aanbeveling, gericht aan de overheid en niet rechtstreeks aan de banken.