Inmiddels is Nextcloud tien jaar oud. Jubileumrelease Nextcloud Hub 26 Spring introduceert features die meer controle, keuzevrijheid, transparantie en een aantrekkelijker product opleveren. De nieuwe versie werd aangekondigd tijdens Nextcloud Summit te München.
Nextcloud is hard aan het groeien, met name in landen als Nederland, Duitsland en Denemarken. Een volledige office-suite is de volgende stap gebleken van een bedrijf dat ooit begon als oplossing voor Enterprise File Sync & Share (EFSS). Deze wordt gebouwd op basis van Euro-Office of Collabora Online, met vrije keuze uit modulaire oplossingen voor tekstverwerking, spreadsheets, presentaties en meer. Met de nieuwste release wil Nextcloud bovenal het geheel versterken, zowel op inhoudelijke als visuele wijze.
Overzicht, en het oog wil ook wat
De Hub 26 Spring-release draait grotendeels om overkoepelende verbeteringen aan Nextcloud. Denk aan Nextcloud Governance, dat een geheel compliance-overzicht biedt. Naast het beheer van toegangsrechten krijgen gebruikers ook te zien of ze zich aan bepaalde compliance-doelen houden, zoals het controleren op de soort data die wordt beheerd en waar deze beschikbaar is. Reviews kunnen periodiek worden ingesteld, met een optie om te zoeken naar situaties waarbij gebruikers riskante data delen. Beheerders kunnen onder de motorkap kijken en zien wie welke data wanneer heeft aangesproken, gewijzigd of verwijderd.
Nextcloud erkent dat dit slechts het begin is van Governance. We kunnen dus meer algemene managementfeatures verwachten in de volgende releases. Dit zal ongetwijfeld een vraag zijn geweest die is opgekomen nu de adoptie van Nextcloud sterk is gestegen. Het kent naar eigen zeggen een jaarlijkse groei van 50-75 procent.
Het oog wil ook wat, en dat blijkt uit het gewijzigde ontwerp. Een ‘lichtere feel‘ moet de focus op de data in Nextcloud Files bijvoorbeeld vergemakkelijken. De appswitcher in Nextcloud Hub zal voor Google-gebruikers vanaf nu erg bekend overkomen. In navolging van Google (weliswaar in 2013) kiest Nextcloud voor een knop met een 3×3 grid en daarna de selectie aan beschikbare apps in een scrollbare lijst die lijkt op app-icoontjes op een telefoonscherm. Net zo goed een ‘afgekeken’ toevoeging is de AI-chats (op basis van open modellen die je ook lokaal kunt draaien) die niet de context van je wegnemen in je applicatie. In plaats daarvan is een chat op te roepen binnen een applicatie zonder dat die locatie verandert.
Met transparantie rondom de modelkeuze en de manier waarop een LLM tot zijn antwoord kwam, is Nextcloud alvast gereed voor de uitrol van de EU AI Act. Na de introductie van agents in de Hub 26 Winter-release komt Nextcloud nu met Universal Search via de Context Agent. Een Workflow AI Agent helpt bij het controleren of een pdf-formulier volledig is ingevuld of om reiskosten sneller te verwerken.
Gemakkelijker, interoperabel
Er zijn ook specifieke verbeteringen aan de modulaire Nextcloud-oplossingen. Zo is het vanaf nu mogelijk om vanaf elke applicatie een Nextcloud Talk-call te starten, bijvoorbeeld door te klikken op de Talk-knop die vanaf nu altijd in de buurt van een avatar te vinden is. Organisaties werken daarnaast veelal binnen chats in Talk aan allerlei projecten. Met de nieuwe release kunnen gebruikers deze chats groeperen met tags, sorteren en doorzoeken. Een andere feature die velen zullen kennen van andere chat-apps is een citaat van een bericht waarop je reageert.
Nextcloud Mail heeft eveneens vanaf nu JMAP-support. De JSON Meta Application Protocol (JMAP) is een “web-friendly” alternatief voor IMAP en moet moderner overkomen en sneller draaien dan voorheen. Achter de schermen is Files overigens ook sneller geworden. ADA, de engine die vorig jaar in de Winter-release geïntroduceerd werd voor snellere functionaliteit, maakt de Nextcloud-oplossingen ook voor grotere organisaties in complexe IT-omgevingen geschikt. Het is verder geïntegreerd en stabieler gemaakt in de Spring-release.
Interoperabel
We kunnen in dit overzicht niet aandacht besteden aan elke individuele verbetering binnen de Nextcloud-suite. Daarvoor is de blog van het bedrijf zelf al alomvattend. Wel is duidelijk dat de nieuwe features zowel community-gedreven zijn als het gevolg van een grotere schaal voor deze digitale werkplek. Een Europese open-source oplossing past perfect in het paradigma van soevereiniteit dat anno 2026 gemeengoed is geworden. Nextcloud geeft hierop antwoord door de eigen oplossing volwassener en breder inzetbaar te maken.
Interoperabiliteit is een belangrijk component hiervan. Echter levert dit ook kritiek op, bovenal vanuit LibreOffice. De ondersteuning van Euro-Office bovenop Collabora Online betekent dat Nextcloud het standaard documentformaat OOXML ondersteunt. Volgens LibreOffice is dit in feite een promotie van de lock-in strategie van Microsoft. Deze kritiek terzijde: Nextcloud behoudt de keuzevrijheid die het had. Het accepteert en omarmt daarmee de realiteit van dagelijkse gebruikers die een andere leverancier voor hun kalender, e-mail of spreadsheets gebruiken dan hun werkgever dat bijvoorbeeld doet. Zoiets banaals als de kleurkeuze voor Nextclouds equivalent van Excel/Sheets (groen) helpt nu eenmaal om die frictie weg te nemen, naast technische ondersteuning.
Lees ook: KPN omarmt open source met Nextcloud voor Nederlandse organisaties