Europa staat op een kantelpunt in de ontwikkeling van 5G Standalone en 5G Advanced. Waar de eerste jaren van 5G vooral draaiden om dekking en zichtbare uitrol, verschuift de focus nu naar wat netwerken daadwerkelijk kunnen leveren. Juist op dat moment dreigt Europa structureel achterop te raken.
Die conclusie volgt uit het recente rapport A Global Reality Check on 5G SA and 5G Advanced, opgesteld door netwerkmeetbedrijf Ookla in samenwerking met marktanalysebureau Omdia.
Volgens The Register profiteren Noord-Amerika en grote delen van Azië inmiddels zichtbaar van de overstap naar 5G Standalone, terwijl een groot deel van Europa blijft steken in een tussenfase die steeds minder toekomstbestendig wordt. De verschillen zitten daarbij niet zozeer in dekking, maar in daadwerkelijke netwerkcapaciteiten, responstijd en de mogelijkheid om nieuwe diensten uit te rollen.
Die timing is cruciaal. De mobiele sector bevindt zich ongeveer halverwege de 5G-levenscyclus. In deze fase wordt 5G Standalone niet langer gezien als een optionele upgrade, maar als de noodzakelijke basis voor 5G Advanced en de verdere evolutie richting 6G. Regio’s die die basis al op orde hebben, kunnen nieuwe netwerkfunctionaliteit sneller activeren. Regio’s die achterblijven, lopen niet alleen vertraging op, maar bouwen een cumulatieve achterstand op die steeds moeilijker in te halen is.
Beperkte spectrumbeschikbaarheid
In Europa is die achterstand niet primair het gevolg van technische beperkingen. Operators beschikken over de kennis en infrastructuur om standalone-cores te implementeren. Het probleem zit vooral in gefragmenteerde investeringsbeslissingen, beperkte beschikbaarheid van kwalitatief middenspectrum en een beleidsomgeving die jarenlang sterk gericht was op lage consumentenprijzen. Daardoor werd 5G vaak uitgerold als verlengstuk van 4G, met nieuwe radio’s bovenop bestaande netwerkkernen, wat de beloofde voordelen grotendeels buiten bereik hield.
Dat uitstel heeft nu directe gevolgen. Veel 5G Advanced-mogelijkheden, waaronder verbeteringen in uplinkprestaties en technieken waarmee apparaten gelijktijdig kunnen zenden en ontvangen om wachttijden te verminderen, vereisen een volledig uitgerolde en volwassen standalone-core. Volgens The Register betekent dit dat operators die SA hebben uitgesteld, ook de introductie van 5G Advanced vertragen. Het nadeel werkt door in meerdere lagen van het netwerk. De achterstand groeit met elke nieuwe standaard.
Kwetsbare balans
Toch zijn er binnen Europa duidelijke lichtpunten zichtbaar. In landen als Spanje, Oostenrijk en het VK nam het tempo van standalone-uitrol het afgelopen jaar toe. Dat sluit aan bij de analyse uit het Ookla- en Omdia-rapport. Dat stelt dat gerichte beleidskeuzes en investeringsprikkels een directe invloed hebben op adoptie en prestaties. Tegelijkertijd illustreert vooral het VK hoe kwetsbaar die balans is. Jarenlange onzekerheid rond spectrumtoewijzing en het gedwongen vervangen van netwerkapparatuur hebben investeringsruimte opgeslokt. Dit zette de netwerkprestaties onder druk.
Een belangrijk verschil met andere regio’s is dat Europa nog relatief weinig inzet op diepgaande optimalisatie. In markten waar 5G Standalone wordt gecombineerd met vergaande virtualisatie, geavanceerde antennetechnieken en slimme plaatsing van netwerkfuncties dichter bij de gebruiker, vertaalt dit zich niet alleen in hogere snelheden, maar ook in lagere latency, stabielere verbindingen en betere ondersteuning voor bedrijfskritische toepassingen. In Europa blijft die verfijning vaak achter, waardoor de gebruikerservaring minder consistent verbetert dan de ruwe snelheidsmetingen doen vermoeden.
Die kloof is vooral relevant buiten de consumentenmarkt. Juist voor industriële toepassingen, logistiek, zorg en private netwerken zijn voorspelbaarheid en betrouwbaarheid belangrijker dan pieksnelheden. Hier ligt een strategische kans voor Europa, gezien de sterke industriële basis. Het rapport benadrukt echter dat deze kans alleen wordt benut als 5G Standalone wordt gezien als fundament voor nieuwe diensten, en niet als een stille netwerkupgrade op de achtergrond.
Positief effect op batterijduur
Ook op consumentenniveau begint 5G Standalone zich breder te onderscheiden. Metingen uit het onderzoek laten zien dat standalone-netwerken mogelijk een positief effect hebben op batterijduur, wat eerdere zorgen over extra energieverbruik door complexere radiosignalisatie tegenspreekt. Dat maakt SA tot een van de weinige netwerkvernieuwingen die ook een direct merkbaar voordeel voor eindgebruikers kan opleveren.
De komende twee jaar worden daarmee bepalend. Beleidskeuzes rond spectrum, consolidatie en investeringsverplichtingen zullen volgens de onderzoekers het digitale concurrentievermogen van Europa voor het komende decennium vormgeven. Landen die telecom blijven benaderen als kostenpost in plaats van als strategische infrastructuur, riskeren een structurele technologieachterstand. De landen die nu doorpakken, laten zien dat inhalen nog mogelijk is, maar het tijdvenster sluit snel.