Nextcloud kondigt vandaag de nieuwste versie van het samenwerkingsplatform aan. Met Nextcloud Hub 26 Winter brengt het bedrijf zoals altijd allerlei nieuwe features naar het platform. Onder de motorkap is er echter ook stevig gesleuteld aan de architectuur. In dit artikel positioneren we Nextcloud in de huidige markt en gaan we wat dieper in op wat er zoal toegevoegd en vernieuwd is aan Nextcloud Hub.
Nextcloud wordt veel genoemd in gesprekken over soevereiniteit. Het bedrijf biedt een suite van allerlei samenwerkingstools. Een kleine tien jaar geleden begonnen de oprichters met het aanbieden van een open source alternatief voor het delen en synchroniseren van bestanden. In de loop der jaren zijn daar allerlei andere tools bijgekomen. Denk aan Nextcloud Talk als alternatief voor Teams en soortgelijke diensten, maar ook een op LibreOffice gebaseerd Office-alternatief. Daarnaast is er ook aandacht gekomen voor het optimaliseren van het samenwerken, met componenten zoals Nextcloud Flow en Nextcloud Deck.
Nextcloud Hub 26 Winter gaat nog meer over soevereiniteit
Inmiddels verenigt Nextcloud de meeste componenten die het biedt in Nextcloud Hub. Daarvoor heeft het sinds de vorige release gekozen voor een nieuwe naamgeving voor de driemaandelijkse releases. Na Nextcloud Hub 25 Autumn is het nu tijd voor Nextcloud Hub 26 Winter. De boodschap die Nextcloud met deze nieuwe release nog wat nadrukkelijker dan anders wil overbrengen is dat het klaar is om het soevereine Europese alternatief te zijn voor partijen zoals Microsoft en Google, maar ook diensten zoals Dropbox en Box.
Bovenstaande boodschap is niet nieuw voor Nextcloud. Dat is al jaren het verhaal dat het bedrijf naar buiten brengt. De gebeurtenissen en de gesprekken van de afgelopen tijd hebben er echter voor gezorgd dat het nu een stuk meer leeft in de wereld.
De toegenomen aandacht zorgt bij Nextcloud vanzelfsprekend voor het nodige enthousiasme. Het betekent immers dat meer organisaties na gaan denken over welke aanbieder ze willen nemen. Zo liet Jos Poortvliet, mede-oprichter van Nextcloud, tijdens een call waarbij we aanwezig waren weten dat de Gemeente Amsterdam een proef aan het doen is met Nextcloud.
Nextcloud-code is 100 procent open source
Een klant zoals de Gemeente Amsterdam is niet nieuws voor Nextcloud, overigens. Zo laat het bedrijf ons weten dat ook het Oostenrijkse Ministerie van Economie en het Franse Ministerie van Onderwijs gebruikmaakt van Nextcloud. Zo’n 25 procent van alle klanten die Nextcloud heeft komt uit de publieke sector.
Let wel, Nextcloud is 100 procent open source, vertelt het bedrijf ons desgevraagd. Dat wil zeggen, de code is volledig open. Iedereen kan die inzien, aanpassen en op zijn eigen manier uitrollen. De Enterprise-versie die bijvoorbeeld de publieke instanties hierboven gebruiken is volgens Nextcloud geoptimaliseerd en getest voor uitrol op schaal en in kritieke omgevingen. Daarnaast is er uiteraard ondersteuning vanuit Nextcloud beschikbaar, in de vorm van documentatie en dergelijke.
Kan Nextcloud de ontwikkelingen in de markt bijhouden?
Met zo’n 150 medewerkers is Nextcloud geen enorm grote organisatie. Bij de Gemeente Amsterdam alleen zitten bijvoorbeeld al zo’n 200 ontwikkelaars. Kan Nextcloud de wensen en eisen van dat soort klanten dan allemaal wel inwilligen? Volgens het bedrijf zijn hun eigen resources nooit de beperkende factor. Er is namelijk ook een community die helpt met de ontwikkeling. Nextcloud bouwt en onderhoudt het platform, veel applicaties die erop draaien worden gebouwd door anderen. Het geheel is dus meer dan de som der delen, krijgen we te horen.
Uiteraard gebeurt het geregeld dat klanten iets zoeken wat niet standaard in het aanbod zit. Dat aanbod is vooral gericht op de grootste gemene deler, horen we vanuit Nextcloud. Dat wil zeggen, het bedrijf richt zich op het bouwen van features die een zo groot mogelijke groep klanten bedienen. Eventuele specifieke features of aanpassingen moeten worden gedaan door klanten zelf of door partners die klanten bedienen.
Als klanten zaken anders willen in het algemene platform, dan kunnen ze aanpassingen maken. Dit gebeurt dan in de regel in samenwerking met Nextcloud, horen we als we ernaar vragen. Voor sommige klanten onderhoudt Nextcloud samen met de klant een separate code branch met specifieke veranderingen erin. Vaak gaat dit om het toevoegen van verbeteringen aan een eerdere versie. Ook hier willen veel klanten niet te snel gaan met het updaten van het platform en back porten ze nieuwe features liever richting een eerdere versie.
Architectuur schaalt beter met ADA engine
Nextcloud heeft op zich al behoorlijk wat klanten en draait al op meer dan 500.000 servers wereldwijd. Sommige daarvan hebben volgens Nextcloud miljoenen gebruikers. De Franse overheid is daar een goed voorbeeld van. Nextcloud blijft echter ook nadenken over en werken aan de onderliggende architectuur, om de schaalbaarheid ervan te verbeteren. Het meest recente resultaat daarvan is de ADA engine. Net zoals de Lovelace-GPU’s van Nvidia vernoemd naar de Britse wiskundige Ada Lovelace, staat ADA eigenlijk voor Accelerated Direct Access.
De nieuwe ADA engine neemt een veel actievere rol op zich dan de vorige engine. Daarmee bedoelen we dat hij pro-actief berekeningen uitvoert en gebruikmaakt van caching voor de toegang tot data en de permissions die daarbij komen kijken. Dit moet ervoor zorgen dat gebruikers direct toegang krijgen tot data, deels omdat die actief naar clients gepusht wordt. Dit moet het hele systeem responsiever maken. Overkoepelend moet het de prestaties van Nextcloud dichter in de buurt brengen van de niet-soevereine alternatieven die het wil vervangen.
Uiteindelijk is een keuze maken uit ideologische overtuigingen leuk en vanuit een zeker perspectief ook goed en dapper. Als de prestaties er echter potentieel voor kunnen zorgen dat de productiviteit van mensen erop achteruitgaat, zeker als een platform een stevige groei kan verwachten, zullen deze er verder weinig plezier aan beleven.
Voor een uitgebreide uitleg van de vernieuwingen in de architectuur van Nextcloud verwijzen we je graag naar deze blog van Nextcloud zelf.
Beter migratie
Twee andere zaken die veel aandacht krijgen in Nextcloud Hub 26 Winter zijn migratie en federatie. Met name migratie is een belangrijk gespreksonderwerp als het gaat om soevereiniteit. De mogelijkheid om data (eenvoudig) te migreren van de ene naar de andere locatie is een belangrijke voorwaarde om soevereiniteit op het gebied van data te kunnen garanderen. Het gaat hierbij om de controle die gebruikers hebben over hun data.
Het eenvoudig kunnen migreren van data was altijd al een onderdeel van Nextcloud Hub. Vanaf Nextcloud Hub 26 Winter is dit echter nog wat verbeterd. Voorheen was de Data Migration-applicatie een optioneel onderdeel van Nextcloud Hub. Dat is nu standaard geïnstalleerd. De applicatie zelf is volgens Nextcloud ook sterk verbeterd. Er worden vanaf deze versie meer Nextcloud-applicaties ondersteund. Naast onder andere Files, kan nu ook data van Mail, Contacts, Calendars, Tables en data van Deck eenvoudig worden gemigreerd tussen Nextcloud-instances.
Meer federatie
Kijken we naar federatie, dan draait het vooral om eenvoudiger samenwerken tussen servers. In de gedecentraliseerde wereld waarin Nextcloud actief is, betekent dit vooral dat het eenvoudig moet zijn om samen te werken met mensen buiten de eigen organisatie of server.
Veel applicaties in het samenwerkingslandschap laten dit niet toe. Vrijwel alle berichten-applicaties zijn gesloten. Dat wil zeggen, het is niet mogelijk om een berichtje van de ene naar de andere applicatie te sturen. Email is in het algemeen open. Het is geen enkel probleem om een email van Outlook naar Gmail te sturen. Dit is het verschil tussen een gecentraliseerde en een gedecentraliseerde architectuur.
Nextcloud is in de basis gedecentraliseerd en maakt dus federatieve features mogelijk. Binnen Nextcloud Hub 26 Winter gaat het met betrekking tot federatie wederom om een uitbreiding van bestaande functionaliteit. Zo was het al mogelijk directe share-links aan te maken voor bestanden met gebruikers op andere servers. Daar komt nu ondersteuning voor de projectmanagement-applicatie Deck, de kalender en de communicatie-app Teams bij. Daarbij vergeet Nextcloud ook niet na te denken over security. Het locken van bestanden is nu ook mogelijk als je gefedereerd zaken deelt met elkaar.
Nextcloud is nog lang niet klaar (of af)
Het mag duidelijk zijn dat Nextcloud stevig inspeelt op de soevereiniteitsdiscussie. Als het sentiment zo blijft als het nu is, zou het bedrijf zomaar eens heel hard kunnen gaan groeien. Dat is ook zeker de bedoeling van het bedrijf.
Als we vragen wat de ambities op dat vlak zijn, horen we dat Nextcloud fors meer medewerkers wil gaan aannemen dan de ongeveer 150 die er nu werken. Daarbij zegt het bedrijf er expliciet bij dat de input en ondersteuning van klanten, partners en de open source community onverminderd belangrijk blijft.
Met name als bedrijven steeds ‘serieuzere’ vormen aan gaan nemen, kan het open source-gehalte ook steeds meer in het gedrang komen. Dat is iets waar ook Nextcloud voor moet waken, al hebben we het idee dat hier grotendeels oprechte open source-mensen achter zitten. Dat gegeven moet er ook voor gaan zorgen dat Nextcloud de mensen die het aan wil nemen überhaupt kan vinden. Veel ontwikkelaars werken graag voor dit soort bedrijven, is het idee.
Nextcloud heeft verder ook al het eigen Sovereignty 2030-programma uit de doeken gedaan. Dit is een investeringsprogramma waarmee het bedrijf tot 2030 meer dan 250 miljoen euro in digitale soevereiniteit wil gaan pompen. Deze investeringen zullen gaan naar zaken zoals R&D, productinnovaties en partner enablement, maar ook naar het bijbrengen van kennis over soevereiniteit bij het algemene publiek en naar community-projecten die specifiek gaan over digitale soevereiniteit in Europa.
Verder zal een groot gedeelte van het succes van Nextcloud op de langere termijn afhangen van hoe goed de software werkt. Veel van de features die wij tot nu toe hebben gezien, zijn ook beschikbaar op andere platformen. Op dat vlak zal het lastig zijn om de strijd definitief te winnen. Dat wil niet zeggen dat Nextcloud niet succesvol kan zijn overigens, zeker niet als er een heuse ‘Europese technologie, tenzij’-stroom op gang komt. Dan staat Nextcloud zonder meer vooraan in de rij. Het bedrijf heeft met Nextcloud Hub 26 Winter in ieder geval gedaan wat het op dit moment kan om klanten en gebruikers dan te voorzien van soevereine software.
Lees ook: KPN omarmt open source met Nextcloud voor Nederlandse organisaties