Nederland stemt vanaf 16 mei 2008 met potlood en papier, zo heeft de ministerraad gisteren besloten. De maatregel volgt na een voorstel van staatssecretaris van Bijleveld van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties om het gebruik van stemcomputers voorlopig aan banden te leggen.

Uit onderzoek blijkt dat van een nieuw te ontwikkelen apparaat waarop de kiezer zijn keuze kan bepalen niet kan worden gegarandeerd dat de gemaakte keuze op geen enkel moment is ‘af te luisteren’.
Ook vergt het ontwikkelen van nieuwe apparatuur een grote investering, zowel in geld als in organisatie. Het kabinet oordeelt dat dit te weinig meerwaarde heeft ten opzichte van stemmen met potlood en stembiljet.

Volgens de adviescommissie inrichting verkiezingsproces (Korthals-Altes), dat in november 2007 door het kabinet werd aangesteld, bestaat een mogelijk alternatief voor de afgekeurde stemcomputers uit een stemprinter – een apparaat dat een print maakt van iedere uitgebrachte stem. Een door het ministerie van BZK ingestelde Expertgroep onder leiding van hoogleraar Jacobs van de Nijmeegse Radboud Universiteit heeft aangegeven dat alle stemprinters individueel en periodiek zouden moeten worden getest zonder dat daarbij de garantie bestaat dat alle apparaten op de verkiezingsdag onder de toegestane stralingsnorm blijven. BZK blijft de ontwikkelingen op het gebied van elektronisch stemmen volgen. Het is mogelijk dat huidige belemmeringen voor het invoeren van een stemprinter in de toekomst zullen verdwijnen.

Wat betreft het gebruik van apparatuur en programmatuur bij het tellen van de stemmen – ook geadviseerd door de adviescommissie inrichting verkiezingsproces – heeft het kabinet besloten tot proeven met twee varianten. Deze varianten zijn voorgesteld door de Expertgroep. In de ene variant worden gekozen kandidaten opgelezen en door een ander stembureaulid met een barcode gescand. Het scanapparaat is verbonden aan een teller. In de tweede variant worden de namen van de gekozen kandidaten opgelezen en voert een ander stembureaulid deze in een telapparaat in. Als de proeven positief verlopen, worden eisen voor apparatuur en programmatuur opgesteld en wettelijk vastgelegd.

Ook buiten het kabinet heeft de stemcomputer in zijn huidige vorm veel weerstand opgeroepen. Er werd zelfs een website in het leven geroepen, wijvertrouwenstemcomputersniet.nl, waar de oprichters oproepen tot een boycot van de stemcomputer. Zij vinden dat de stemcomputers onbetrouwbaar en onveilig zijn omdat deze op heel eenvoudige wijze op afstand uit te lezen en tevens ook te beïnvloeden zijn. De activisten willen het potlood en het stembiljet terug en hierin gaf de ministerraad ze gisteren gelijk.