Nederland maakt kans op een Europese datacenter met 100.000 AI-chips en 20 petabyte opslagcapaciteit, maar de regering blijft achter met een financiële toezegging. Energiebedrijf Eneco en datacenterpartij Volt, die samen de AI-gigafabriek willen maken, waarschuwen dat buurlanden voorgaan en de EU-subsidiepot van 20 miljard euro leegroven. “Terwijl Nederland juist heel goede voorwaarden heeft”, aldus Eneco.
De Europese Unie opent binnenkort de aanbesteding voor vijf AI-gigafabrieken. Voordat consortia mogen inschrijven, moeten lidstaten zich vooraf financieel committeren. Het financieringsmodel voor AI-gigafabrieken schrijft voor dat 65 procent van de investeringskosten door private partijen wordt gedragen, met overheidssteun voor de resterende 35 procent. Die laatste kan een mix zijn van geld van de EU en van een lidstaat.
En daar knelt het. Het ministerie van Economische Zaken bevestigt dat er “nu (nog) geen publiek budget” beschikbaar is. Een besluit is aan het nieuwe kabinet, dat nog bewindslieden aanstelt. Duitsland stapte wel al in met een inschrijving voor 805 miljoen euro.
Steun van Wennink
Eneco en Volt melden in een brief aan minister Heleen Herbert (CDA) de “volledige steun” te hebben van Peter Wennink, oud-topman van ASML. Wennink adviseerde de regering met een breed rapport over verdienkansen voor Nederland. Zo’n AI-gigafabriek is een essentiële pijler voor onze economie, aldus Wennink.
In dit type datacenter worden AI-modellen ontwikkeld, getraind en gebruikt. Volgens Europese eisen bevat het minimaal 100.000 geavanceerde AI-chips en opslagcapaciteit van minstens 20 petabyte. In Groningen komt al een kleinere AI-fabriek met 70 miljoen euro Europese steun, maar de gigafabriek zou die tientallen malen overtroffen.
Rotterdamse haven als ideale locatie
Eneco en Volt hebben hun interesse gemeld voor een AI-gigafabriek in de Rotterdamse haven, nabij de aanlanding van zware stroomkabels van windparken vanaf zee. Elektriciteit kan daar direct worden gebruikt zonder belasting van het overbelaste landelijke net. “Voorstellen van consortia uit lidstaten die zich niet vooraf financieel hebben gecommitteerd, worden niet meegenomen in de beoordeling”, citeren de briefschrijvers uit de Europese voorwaarden.
CEO Han de Groot van Volt stelt dat AI een sleutelrol speelt in op toekomstige economische groei, innovatie en veiligheid. Echter, kan Nederland pas meedoen als de overheid geld heeft toegezegd aan de EU. Het ministerie wijst erop dat in het Wennink-advies staat dat zo’n gigafabriek “100 procent privaat financierbaar is”.
Eneco en Volt waarschuwen dan ook dat Nederland op een kruispunt staat. “Nemen wij plaats in de Europese voorhoede, of laten wij deze strategische kans voorbijgaan?”