Begrippen met de letter: S

• Index
• *
• A
• B
• C
• D
• E
• F
• G
• H
• I
• J
• K
• L
• M
• N
• O
• P
• Q
• R
• S
• T
• U
• V
• W
• X
• Y
• Z

Sample

Een digitaal opgeslagen klank. Samplen is het digitaal vastleggen van geluid of muziek.

Samplingfrequentie

Het aantal malen per seconde dat er bij het digitaal vastleggen van muziek een 'momentopname' gemaakt wordt. Hoe hoger die frequentie hoe natuurgetrouwer de muziek wordt vastgelegd.

Scannen

Omzetten van een gedrukt origineel (tekst/afbeelding) naar een digitale afbeelding. Om scans te bekijken is grafische software nodig; de gedigitaliseerde tekst is niet machine-leesbaar.

Scanner

Een apparaat dat gebruikt wordt om documenten (teksten, foto's of andere op papier afgedrukte grafische objecten) optisch af te tasten (te scannen) en digitaal vast te leggen. Er bestaat geen Nederlands woord voor scanner. Een scanner maakt gebruik van foto-elektrische cellen om de objecten af te tasten. De kwaliteit van een scan wordt uitgedrukt in 'dpi' (dots per inch). Hoe hoger dit getal, hoe nauwkeuriger het object is afgetast (maar hoe groter het beeldbestand wordt).

Schaalbaar lettertype

Een lettertype dat in elk formaat kan worden weergegeven of afgedrukt zonder van vorm te veranderen. Elke letter wordt beschreven als verzameling gebogen lijnen die op elk formaat kunnen worden afgedrukt ('True Type'-letters).

Scherminbranding

Een blijvend 'litteken' op een beeldscherm, ontstaan doordat een stilstaand beeld te lang op een beeldscherm is blijven staan, waardoor het fosfor van de beeldbuis is verbrand. Dit probleem was de reden waarom schermbeveiligingen (screensavers) werden ontwikkeld. Tegenwoordig zijn beeldschermen van een betere kwaliteit en is de fosforlaag minder kwetsbaar. Scherminbranding komt haast niet meer voor.

Schijf

Een plat, cirkelvormig stuk kunststof, met daarover heen een laagje dat gemagnetiseerd kan worden voor het opslaan van informatie. Een harde schijf bestaat uit verschillende onbuigzame schijven die onder elkaar zijn gerangschikt. Een diskette heeft een dunne, flexibele schijf. Schijven worden met grote snelheden rondgedraaid en de gegevens worden op het oppervlak van de schijf weggeschreven of hier door een magnetische kop gelezen. Deze kop is te vergelijken met de kop in een cassetterecorder. Men spreekt ook wel eens over 'schijfeenheid'.

Schijf formatteren

Het voorbereiden van een (nieuwe) schijf zodat hier bestanden op opgeslagen kunnen worden. Voordat u een schijf gebruikt, dient u deze te formatteren. Dubbelklik hiervoor in het 'Bureaublad' op de icoon 'Deze computer', selecteer de schijfeenheid die u wilt formatteren en klik in het menu 'Bestand' op 'Formatteren'. Houd er wel rekening mee dat bij het formatteren alle op de schijf opgeslagen gegevens verloren gaan.

Schijf-besturingseenheid

Het schakelcircuit waarmee een schijfstation op de PC wordt bestuurd. In de meeste PC's is de schijf-besturingseenheid in het moederbord ingebouwd waar hij tot maximaal vier apparaten bestuurt. Dit kunnen conventionele harde schijven zijn of gespecialiseerde schijven als cd-rom, tape of reservekopie-apparaten. Voor het diskette-station bestaat een aparte besturingseenheid.

Schijfcompressie

Een manier om meer gegevens op een (harde) schijf te kunnen zetten. In tegenstelling tot bestandscompressie, die wordt gebruikt voor het reduceren van de omvang van individuele bestanden, werkt schijfcompressie op de achtergrond. Hier worden bestanden op een schijf zonder tussenkomst van de gebruiker gecomprimeerd en wanneer nodig weer vergroot. Het compressiesysteem in Windows 95 en 98 heet 'DriveSpace' (klik op 'Start', 'Programma's', 'Bureau-accessoires', 'Systeemwerkset' en 'DriveSpace'), maar er zijn ook commercikle compressieprogramma's te koop. Uw PC wordt door de schijfcompressie wel langzamer, alles moet immers voor gebruik worden gedecomprimeerd.

Schijfcrash

Dit gebeurt eigenlijk alleen wanneer de PC een harde klap krijgt. Wanneer de PC aanstaat, worden de schijven binnenin de harde schijfspeler door een motor aangedreven. De magnetische kop waarmee gegevens op het oppervlak van de schijf worden gelezen of geschreven heeft twee piepkleine vleugels en zweeft net boven de informatie op de schijf. Als de PC een klap krijgt, dan kan de kop uit balans raken en het schijfoppervlak raken. Als dit gebeurt, dan wordt het oppervlak van de schijf beschadigd en kunt u gegevens verliezen.

Schrijfkop

Een elektromagnetische kop die een elektrisch signaal omzet in een magnetisch veld zodat de gegevens op een magnetisch medium kunnen worden weggeschreven. Schuifbalk Een balk langs de rand van een venster met een schuifblokje dat aangeeft hoever er met het beeld is geschoven. Het werken met de schuifbalk wordt meestal 'scrollen' genoemd.

Scrollbar

Scrollbar is de meestal verticale strook aan de rechterkant van je scherm. Deze bar verschijnt als de pagina die jij aan het bekijken bent groter is dan je scherm zelf. De scrollbar maakt het dan als nog mogelijk om alles te bekijken. Dit geld ook voor horizontaal.

SCSI

Afkorting voor 'Small Computer Systems Interface'. Een speciale manier om randapparatuur op een PC aan te sluiten. 'SCSI' is op dit moment de standaard die wordt gebruikt om snelle schijfstations met een hoge capaciteit te koppelen aan PC's. Kleinere schijfstations worden aangesloten met een 'IDE'-interface, die langzamer is. 'SCSI' is de vervanger van de eerdere 'ESDI'-interface. Met 'Fast-SCSI' gebeurt de overdracht van gegevens nog sneller. 'SCSI-2' is een nieuwere standaard op basis van een bredere databus, wat een nog snellere gegevensoverdracht oplevert.

SDRAM

Een afkorting voor 'Synchronous DRAM', een nieuw type zeer snel RAM-geheugen. In veel nieuwe computers is 'SDRAM' de vervanging van 'page mode' en 'EDO'-geheugen.

SDSL

SDSL staat voor Symmetric Digital Subscriber Line. SDSL maakt het mogelijk via de normale telefoonaansluiting (koperdraad) heel snel veel data te versturen. De techniek bestaat op zich al een aantal jaren, maar werd vooral gebruikt door grote bedrijven om computer-netwerken van verschillende kantoren op een bedrijventerrein via een 2-aderige koperdraad te verbinden. SDSL is symetrisch. Dat wil zeggen dat de "downstream" snelheid gelijk is aan de "upstream" snelheid.

Sector

Deel van de (magnetische) opslagruimte op een schijf, het kleinste gebied op een schijf dat door de PC kan worden geadresseerd. De schijf is verdeeld in concentrische sporen en elk spoor is weer verdeeld in sectoren waarop 512 bytes aan gegevens kunnen worden opgeslagen. Een bestand wordt in een groot aantal sectoren opgeslagen die niet noodzakelijkerwijs bij elkaar op de schijf hoeven te liggen (fragmentatie).

Secundaire informatie

(Ook wel: Referenties) - Informatie, opgesteld door informatiespecialisten, om primaire informatie beter vindbaar te maken in de vorm van titelbeschrijvingen, indexen, samenvattingen e.d.

Sequencer

Software waarmee u muziek kunt bewerken. U kunt bijvoorbeeld muziekfragmenten samenstellen met een 'MIDI'-muziektoetsenbord, noten van instrumenten wijzigen en muziektracks mixen.

Server

Een computer die informatie levert aan client machines. De afnemer wordt cliënt genoemd. Een computer met WWW-pagina's wordt Web-server genoemd, het cliënt-programma is bijvoorbeeld Firefox van Mozilla.

Server-Side Include

Opdracht in een HTML-pagina die door de server wordt uitgevoerd als die pagina wordt opgevraagd. Wordt bijvoorbeeld gebruikt voor het automatisch aanpassen van de datum op een pagina.

Server-side scripting

Scripting, die op de server wordt uitgevoerd, hiervan kan je de broncode niet zien, maar wel het resultaat in de broncode. Server-side scripting is bijvoorbeeld PHP, ASP, CGI of BIN.

SET

Afkorting voor 'Secure Electronic Transactions'. Deze standaard werd ontwikkeld door Microsoft, Netscape, Visa en Mastercard en moet veilige financikle transacties op Internet mogelijk maken.

Shareware

Programmatuur de je uit kunt proberen alvorens over te gaan tot aankoop. Commerciële programmatuur als Windows of WordPerfect valt daar uiteraard niet onder.

Shell

Software die tussen de gebruiker en het besturingssysteem functioneert, vaak om het besturingssysteem gebruikersvriendelijk te maken. Windows is een ver ontwikkeld shell-programma met een grafische gebruikersinterface (grafische bedieningsmethode) die door een muis wordt aangestuurd.

Shutter

Nieuwe vorm van adverteren waarbij een venster over het scherm opent om daarna weer dicht te klappen. Lijkt enigszins op een interstitial page of een superstitial page. Min of meer uitgevonden door Lycos.

Signature

Een korte tekst, met naam en elektronisch adres, ter afsluiting van een bericht.

Silicium- of RAM-disk

Een stukje RAM dat er uitziet en zich gedraagt als een zeer snel schijfstation.

Siliciumchip

Een klein stukje silicium waarop een schakeling of logische functie is geëtst. Silicium wordt in de elektronica-industrie gebruikt als basismateriaal voor geïntegreerde schakelingen (chips). Het wordt gekweekt als een lange kristal die vervolgens in wafels (plakjes) wordt gesneden alvorens te worden geëtst of behandeld.

SIMM

Afkorting voor 'Single Inline Memory Module'. Een kleine, compacte kaart met aan een kant een connector (aansluiting) met dicht opeengepakte geheugenchips, die wordt gebruikt om het hoofdgeheugen van een PC uit te breiden. U kunt het werkgeheugen van uw PC opwaarderen door het aanwezige RAM-geheugen uit te breiden met aanvullende SIMM-kaarten (liefkozend 'simmetjes' genoemd). Deze worden tegenwoordig niet meer gebruikt.

Single speed

De eenheid van snelheid waarmee een cd-rom wordt rondgedraaid door zijn station - gewoonlijk 230 omw/min. Moderne cd-romspelers draaien met aanzienlijk hogere snelheden.

Site

Lokatie die een coherent geheel aan informatie van een bepaalde instantie bevat. Sites die met één protocol werken worden als zodanig aangeduid als gophersite, website, www-site enz.

SLI

Scalable Link Interface. Met deze techniek maakt nVidia het mogelijk om 2 of meer videokaarten aan elkaar te linken om ze samen te laten werken. Hier zitten wel wat regels aan vast. Voor SLI moeten dezelfde videokaarten gebruikt worden en moet het moederbord dus ook meerdere videokaart sloten hebben (het liefst PCI-e X16).

SLIP

Een manier om een verbinding met het Internet te leggen. Een modernere en betere manier is PPP.

SMTP

Een standaardprotocol om e-mail via het internet te versturen.

Snail mail

Slakkenpost, scheldwoord voor conventionele post (met envelop en postzegel). Hiermee wordt aangegeven hoe langzaam deze manier van berichten versturen is ten opzichte van e-mail (elektronische post).

Snelkoppeling (shortcut)

Een shortcut is een bestand op de computer dat de naaam en het uiterlijk draagt van het bestand waar het naar verwijst. Normaliter betreft het verwijzingen naar programma's. Door op de snelkoppelingen te klikken start het bijbehorende programma zich op. Een typische plaats voor snelkoppelingen is het startmenu of op het bureaublad. Pictogrammen van snelkoppelingen hebben een klein zwart-wit pijltje in de linkeronderhoek.

Snippets

Dit zijn kleine stukjes XHTML of PHP code die binnen elke web publicatie gebruikt kunnen worden. Een snippet kan dus volledige functionaliteit bevatten (bijvoorbeeld een menu) maar ook enkel een simpel stukje tekst (bijvoorbeeld een copyright notitie).

SNMP2

Afkorting van Simple Network Management Protocol. Protocol voor het beheren van een netwerk. Dit is versie 2 en een verbetering van SNMP op het gebied van onder meer prestaties en beveiliging.

SOAP

Simple Object Access Protocol; Netwerkprotocol van Microsoft waarmee softwarecomponenten, ook al zijn ze in verschillende talen geschreven met elkaar kunnen communiceren.

Softwarelicentie

Een overeenkomst tussen een gebruiker en een softwareproducent, waarin informatie staat over de rechten van de gebruiker met betrekking tot het gebruik of het kopikren van die software. Solide vormgeving Een functie in een grafisch programma waarmee door middel van schaduwwerking driedimensionale, solide ogende objecten worden gecrekerd. Wordt ook wel 'Ray-tracing' genoemd.

Southbridge

Dit is de 2e chip op het moederbord. Samen met de Northbridge vormt hij de Chipset. De southbridge zorgt voor functies als de IDE poorten waar je je harde schijven en CD-ROM drives op aansluit, onboard geluid, Firewire, Netwerkaansluiting, USB enzovoorts enzovoorts. De Southbridge draait op 33MHz.

Spammen

Spammen is het versturen van ongewenste post naar een groot aantal e-mailadressen of naar nieuwsgroepen. De netiquette verbiedt spamming en in sommige landen is spammen reeds strafbaar. Steeds meer gebruikers ondernemen actie tegen een bedrijf welke ongewenste post verstuurd. Het is reeds voorgekomen dat een bedrijf via het internet word geboycot.

Spear phishing

Een gerichte phishing actie om achter de inloggegevens van een specifieke persoon te komen. De verkregen inloggegevens worden vervolgens gebruikt om geheime bedrijfsgegevens of persoonlijke gegevens te stelen.

Spoolen

Afkorting van 'Simultaneous Peripheral Operations On Line', het tijdelijk opvangen van gegevens om deze later naar randapperatuur te versturen. Het opslaan van afdrukgegevens in een printerbuffer wordt ook 'spoolen' genoemd.

Spraakherkenning

Spraak- of stemherkenning is de mogelijkheid van een computer of programma om gesproken opdrachten of dictaten te verwerken. De technieken voor spraakherkenning zijn nog volop in ontwikkeling. De programmatuur wordt steeds meer verfijnd, waardoor deze steeds beter spreektaal kan verwerken, in plaats van het zorgvuldig praten en articuleren.

Spreadsheet

Een reken- of berekeningsprogramma. Met zo'n programma is het mogelijk om op allerlei manier getallen te bewerken. Niet alleen het maken van berekeningen is mogelijk, maar de gegevens kunnen ook in grafiekvorm gepresenteerd worden.

Spyware

Op het Internet is een enorme hoeveelheid software gratis te krijgen. Hiermee bedoel ik dan niet de illegale kopieën van software die links en rechts op het net rondzwerven maar software welke bewust gratis door de fabrikant beschikbaar wordt gesteld. In ruil voor het gratis gebruik van het programma worden er dan meestal reclamebanners in beeld gebracht. Sommige programma’s vragen bij installatie aan de gebruiker waar zijn of haar interesse naar uit gaat. Andere programma's echter gaan stiekem het surfgedrag van de gebruikers volgen. Dit surfgedrag wordt naar de server van de maker van het programma gestuurd en de reclamebanners worden aan het surfgedrag aangepast.

SQL (Structured Query Language)

SQL is een programmeertaal voor het verkrijgen van informatie uit en updaten van informatie naar databases. SQL is zowel gestandaardiseerd door ANSI alsmede door de ISO.

Stand alone

Computerconfiguratie die niet op een netwerk is aangesloten en geen fysieke verbinding met andere computers heeft.

Statisch RAM

Het geheugen dat gegevens vasthoudt zolang de computer aanstaat. De gegevens hoeven niet vernieuwd te worden. Na het uitzetten van de PC (het wegvallen van de spanning) gaan de gegevens verloren.

Stereo of stereofonisch

Geluid dat via twee microfoons naar twee afzonderlijke kanalen wordt opgenomen en daarna afgespeeld via een set hoofdtelefoons of luidsprekers op afstand.

Stuurprogramma

Speciale software die is geïnstalleerd tussen Windows en een randapparaat. Zo'n hulpprogramma vertaalt de instructies van Windows in een voor het randapparaat begrijpbare vorm. In Windows zijn heel veel stuurprogramma's ingebouwd, maar de kans bestaat dat u bij het aansluiten van nieuwe hardware toch een nieuw stuurprogramma dient te laden. Als het goed is wordt zo'n programma (meestal 'driver' genoemd) meegeleverd. Is dit niet het geval dan kunt u vrijwel altijd een 'driver' downloaden van Internet.

Sub-map

Een map in een andere map. Als er veel mappen (directory's) in andere mappen opgeslagen liggen spreekt men van een 'boom' van 'geneste' mappen (bijvoorbeeld: 'C:\Deze computer\Peter's documenten\Persoonlijk\Brieven\Liefdesbrieven\Anneke').

Subject Guides

Indexen op het Internet die de informatie op onderwerp of vakgebied ordent volgens een (vrije of gecontroleerde) classificatie.

Super VGA (SVGA)

Een uitbreiding van het standaard VGA grafisch beeldsysteem waarin resoluties van 800 bij 600 beeldpunten met 16 miljoen kleuren weergegeven kunnen worden.

Supercomputer

Een zeer krachtige mainframe computer voor zeer snelle wiskundige of beeldverwerkingstaken.

Superschrift

Een klein karakterteken boven de regel van een ander teken, bijvoorbeeld 2³ (twee tot de derde). Wordt meestal met de Engelse term 'supercript' aangeduid.

Surfen

Het verkennen van het Internet. De uitdrukking wordt gebruikt door newbies om het ongerichte zoeken aan te duiden. Meestal gebeurd dit door een browser, een matafoor van het echter surfen.

Synchrone transmissie

Methode van datacommunicatie waarbij dat in een continu bitstroom via een lijn worden verzonden.

SYSOP

De beheerder van een bulletin board of een discussieforum.

Systeemsoftware

De software die ervoor zorgt dat alles correct verloopt. Deze software controleert de hardware en beheert de programma's, zodat uw PC in alle opzichten goed werkt. Windows Vista en Mac OS zijn zulke systeemsoftware, omdat ze alles zelf regelen en niet afhankelijk zijn van andere software. Windows 3.1x had daarentegen MS-DOS nodig om de hardware te beheren. MS-DOS was hierbij de systeemsoftware.

System Health

System health is de “gezondheid” van een computer systeem. Je moet het zien dat de software en hardware in de computer goed moet zijn om goede prestaties te leveren. Als de software bijvoorbeeld fouten bevat, zal het systeem minder goed werken. De system health is dan laag.