JEDEC, de organisatie die de open standaarden voor computergeheugen bepaalt, geeft een nieuwe voorproef van DDR6. De transfersnelheid stevent af op 12,8 GT/s, ofwel 12.800 MT/s. Dat is circa drie keer sneller dan de JEDEC-standaard voor DDR5 op 4800 MT/s. Echter is de belangrijkere specificatie vermoedelijk betekenisvolle: de databus wordt 50 procent breder, wat voor datahongerige workloads zoals AI een groot verschil is. Ook wordt een DDR6-module kleiner dan eerdere generaties van systeemgeheugen.
De preview vindt slechts zes jaar na de eerste DDR5-specificaties plaats. JEDEC schetst weliswaar een opvolger, maar het zal nog minstens een jaar duren voordat er werkelijke productie-exemplaren zullen zijn.
Wel is het belangrijk dat de verwachte snelheid niet meer dan een minimum wordt. Zo begint DDR5 officieel bij 4800 MT/s, maar meer gebruikelijke snelheden zijn tegenwoordig tussen de 5200 en zelfs 9200 MT/s. Op de roadmap voor DDR6 staat in ieder geval al 14,4 GT/s “en verder”.
Snelheid is veelal niet het belangrijkste voor systeemgeheugen; het is binnen een vrij grote bandbreedte vele malen sneller dan SSD-opslag en veel trager dan HBM-geheugen op GPU’s of de cache binnen een CPU.
De databus groeit echter van 64 naar 96 DQ, wat een belangrijke bottleneck verkleint. Samen met de snelheidswinst moet dat bij introductie meer dan 50 procent extra bandbreedte opleveren dan voor DDR5 het geval is. JEDEC benadrukt wel dat dit niet automatisch evenveel betere applicatieprestaties betekent. Dit vanwege het feit dat systeemgeheugen an sich regelmatig niet de bottleneck is, maar bijvoorbeeld hardware scheduling van het besturingssysteem of software-ontwerp.
Pseudo-channels en kortere modules
Onder de motorkap verandert er daarnaast erg veel. DDR6 deelt geheugentoegang op in “pseudo-channels”, wat meer bandbreedte per DRAM-package mogelijk moet maken en nog verder afstapt van het klassieke dual/quad channel-ontwerp waarbij CPU’s twee of vier losse datastromen accepteren van DIMM’s. Daarnaast verdubbelt het aantal banks en zal de refresh sneller gaan. Ook de maximale die-dichtheid gaat omhoog: van 64 Gb bij DDR5 naar 128 Gb, met optimalisaties voor het stapelen van chips, ook wel “die stacking”.
De modules worden voor het eerst betekenisvol kleiner. Een DDR6-module wordt 74 mm lang, tegenover 133 mm voor DDR5. Dat moet een hogere geheugendichtheid per systeem mogelijk maken. Verder ondersteunt DDR6 meerdere ECC-implementaties en moet een verbeterd mechanisme rondom I/O de performance-per-watt flink verbeteren. RDIMM, UDIMM en CAMM zijn allemaal in beeld als form factor.
“Naarmate AI en data-intensieve workloads de systeemeisen blijven opdrijven, wordt DDR6 ontworpen om betekenisvolle vooruitgang te bieden in geheugenbandbreedte, capaciteit en betrouwbaarheid”, zegt Christopher Cox, voorzitter van JEDEC’s JC-42-commissie.
Wanneer komt DDR6?
DDR6 zal nog op zich laten wachten. Eind 2024 stelde JEDEC al een eerste conceptversie beschikbaar aan fabrikanten. Dit jaar zijn Samsung, SK hynix en Micron begonnen met vroege ontwikkeling, inclusief prototypes met substraatleveranciers. Volgens TrendForce worden de eerste commerciële producten pas in 2028-2029 verwacht, met servers en AI-infrastructuur als eerste doelgroep. Consumenten-pc’s volgen later en zullen aanvankelijk enkel voor hoge prijzen instappen, ervan uitgaande dat nog hogere prijzen dan tegenwoordig behapbaar zijn.
Lees ook: Prijs van geheugenchips explodeert, einde nog lang niet in zicht