Begrippen met de letter: D

• Index
• *
• A
• B
• C
• D
• E
• F
• G
• H
• I
• J
• K
• L
• M
• N
• O
• P
• Q
• R
• S
• T
• U
• V
• W
• X
• Y
• Z

D-kanaal

Het D-kanaal is het kanaal in een Integrated Services Digital Network (Afgekort: ISDN) dat wordt gebruikt voor de opbouw en afbouw van een verbinding. Een D-kanaal heeft afhankelijk van het type ISDN-aansluiting een capaciteit van 16 of 64 kbit/s. Het D-kanaal wordt daarnaast ook gebruikt voor datacommunicatietoepassingen met een beperkte hoeveelheid data, zoals elektronisch pinnen en het op afstand bedienen van bruggen, sluizen, bewakingscamera's en andere apparatuur.

DAC

Een Digital to Analogue Convertor (afgekort: DAC) is een speciaal elektronisch apparaat dat normaal deel uitmaakt van een geluidskaart en hij zet getallen (computergegevens) om in geluid. Digitaal wordt omgezet in analoog (zie ook ADC).

DAF

Dynamic Astigmatism and Focussing (afgekort: DAF) is een uitvinding die ervoor zorgt dat aan de randen van beeldschermen geen vervorming optreedt.

Database

Een database, gegevensbank of databank is een digitaal opgeslagen archief, ingericht met het oog op flexibele raadpleging en gebruik. Databases spelen een belangrijke rol voor het archiveren en actueel houden van gegevens bij onder meer de overheid, financiële instellingen en bedrijven, in de wetenschap, en worden op kleinere schaal ook privé gebruikt.

Databus

Een 'bus' is een interne verbinding in een computer waarlangs gegevens getransporteerd worden. Een databus verzorgt het gegevenstransport tussen de processor en bijvoorbeeld de harde schijf of de in- en output voorzieningen (in- en uitvoerapparaten).

Datacompressie

Een technologie waarmee je gegevens kunt samenpakken, kleiner maken. Met datacompressie kunnen er dus meer gegevens op je harde schijf en modems met datacompressie versturen gegevens tot twee keer sneller over de telefoonlijn of kabel.

Dataverkeer

Dataverkeer, je komt deze term vrij vaak tegen op het internet. Dataverkeer is de hoeveelheid data (gegevens) die van een server verzonden worden naar de rest van het internet. Als je bijvoorbeeld een server koopt bij een hoster, met een dataverkeer limiet van 2 gigabyte, dan mag je website niet meer dan 2 gigabyte aan gegevens versturen.

DDE

Afkorting voor 'Dynamic Data Exchange', ofwel dynamische gegevensuitwisseling. Met deze methode kunnen twee programma's gegevens uitwisselen. De twee programma's dienen beide actief te zijn. Het ene programma gebruikt Windows om een verbinding te maken met het tweede programma. De meeste Windows toepassingen ondersteunen 'DDE'. Het programma kan onzichtbaar voor de gebruiker heel eenvoudig gegevens tussen toepassingen uitwisselen. U kunt het bijvoorbeeld binnen een tekstverwerker gebruiken om een rekenprogramma te vragen een berekening uit te voeren (zie ook OLE)

DDos

DDoS staat voor Distributed Denial of Service, een DDoS-aanval is het laten crashen van een computer door het sturen van enorm veel data, dat de computer niet meer weet wat het moet doen. Deze manier van hacken wordt vaak gebruikt om grote website’s plat te leggen. Voor een DDos aanval moet je echt wel een beetje computer kracht met een hele goede verbinding hebben.

DDR

Double Data Rate (afgekort: DDR), is een techniek waarbij per kloktik twee maal zoveel data kan worden getransporteerd; op zowel de op- als neer gaande klok flank wordt een bit vervoerd. Wordt toegepast voor DDR-SDRAM maar ook voor RDRAM. Tegenwoordig maken we gebruik van DDR2 een snellere variant van het oude DDR. DDR3 is ondertussen begonnen aan zijn opmars. Het werkt sneller en is energie zuiniger dan DDR2.

Decompressie

Het terugbrengen in de oorspronkelijke staat van gecomprimeerde (samengeperste) bestanden. Voor het comprimeren en decomprimeren is speciale software nodig.

Defragmentatie

Als je een bestand op de harde schijf opslaat worden niet al de gegevens van dat bestand keurig bij elkaar gezet. Denk maar eens aan een mailtje, dan verwijder je ze weer, dan komen er weer nieuwe binnen. Over je hele harde schijf staan dus emails verspreid. De computer kijkt waar er plek is op de harde schijf en gooit daar de mailtjes neer. Dit fenomeen noemen we fragmentatie. Om in ons voorbeeld, de e-mail berichten weer bij elkaar te ordenen, zouden we regelmatig moeten defragmenteren. Door te defragmenteren worden de lege gaten die op de harde schijf ontstaan zijn door het verwijderen van bestanden weer opgevuld. Na een defragmentatie wordt de PC vaak sneller, de computer heeft dan namelijk minder zoektijd nodig om na een opdracht de juiste bestanden te zoeken. Windows bevat zelf een goed defragmentatie hulpprogramma (klik op 'Start', 'Programma's', 'Bureau-accessoires', 'Systeemwerkset' en op 'Defragmentatie').

Densiteit

Letterlijk: dichtheid. De scherpte van een afgedrukt beeld. Wanneer de inkt of toner in uw printer opraakt, merkt u dat de afgedrukte beelden steeds vager (grijzer) worden. De densiteit kan soms met een draaischijf op de printer worden aangepast. Is dit niet het geval, dan dient u de cartridge (inktcasette) te vervangen.2. Het aantal gegevens dat op een diskette opgeslagen kan worden.

Detonator drivers

Je hoort het heel vaak op het internet, de bevaamde Detonator drivers. Dit zijn de drivers gemaakt voor nVidia videokaarten bijvoorbeeld de GeForce.

Dial-back procedure

Een procedure waarbij iemand die contact zoekt met een systeem wordt teruggebeld en pas daarna toegang krijgt tot het systeem.

Direct3D

Een functie van 'Microsoft DirectX' waarmee ontwikkelaars 3D-programma's en -spellen kunnen ontwerpen zodat deze met alle verkrijgbare 'Direct3D'-grafische hardware kunnen werken. Deze functie biedt een oplossing als voor grafische kaarten verschillende chips en technieken gebruikt worden. Als uw grafische kaart Direct3D ondersteunt, dan kunt u alle programma's draaien die hiervoor zijn geschreven.

Directory

Inhoudsopgave van (een deel van) de harde schijf van een computersysteem. In de directory staan alle bestanden en programma's vermeld die zijn opgeslagen in een bepaald gedeelte van de schijf (map). De term directory wordt ook gebruikt voor deze map zelf.

Ditheren

Een techniek om grijstinten met zwarte en witte punten te maken, of een kleur met een beperkt aantal verschillende gekleurde pixels. Donkergrijs ontstaat door drie zwarte pixels naast een witte te zetten, lichtgrijs drie witte en een zwarte. Met 8-bits kleurinformatie per pixel kunnen 256 kleuren worden vastgelegd. Door die handig te combineren kan een veel groter aantal kleuren op het scherm gemaakt worden.

DLL

De software-bibliotheek die bij een bepaald Windows programma behoort. De DLL bevat een aantal logisch bij elkaar behorende functies. De functies in een DLL worden tijdens de uitvoering van het programma aangeroepen en uitgevoerd. DLL-bestanden zijn te herkennen aan de extensie .DLL.

DMA

DMA (Direct Memory Access) is een snelle toegangsmethode naar de inhoud van een geheugenchip. Normaal gesproken moet een videokaart die gegevens uit het hoofdgeheugen wil lezen dit via de centrale processor doen. De centrale processor heeft toegang tot de geheugenlocatie en geeft de gegevens weer aan de videokaart door. In een DMA scenario neemt de videokaart tijdelijk de besturing van de PC van de centrale processor over en haalt de benodigde gegevens rechtstreeks uit het geheugen. Dit betekent dat de processor zijn andere berekeningen zonder onderbrekingen kan uitvoeren.Voor de ondersteuning van DMA heeft u een PC met een centrale bus nodig (de elektronische verbindingen die onderdelen verbinden).

DNS

Het Domain Naam Systeem (in het Engels Domain Name System) of DNS is de manier waarop internet domein namen worden vertaald naar IP-nummers.

Docking-station

Een soort thuisbasis voor een draagbare computer. Door een notebook-PC in zo'n basis (in het 'docking-station) te steken, is de draagbare computer in een klap aangesloten op de gebruikelijke randapparatuur (printer, scanner, netwerk) en stroomvoorziening.

Domain controller

Alle server versies van Windows bieden de mogelijkheid om een domein op te zetten. Als een werkstation staat ingesteld om in een domein te functioneren, kunnen de gebruikers overal met dezelfde gebruikersnaam en wachtwoord inloggen, om zo overal dezelfde bestanden, printers en instellingen te hebben. De gebruikers en hun wachtwoorden worden centraal beheerd op de server. Domeinen worden gebruikt bij grote bedrijven, scholen en universiteiten. Voor thuisgebruik is een domein controller in de meeste gevallen overbodig.

Domain Name

De officiële naam van een computer die met het internet verbonden is. De domeinnamen zijn afgeleid van een hiërarchisch systeem, met een 'host name' gevolgd door een domeincategorie van het hoogste niveau. De hoogste domeincategorieën zijn com (voor commerciële ondernemingen), org (voor non-profit organisaties), net (voor netwerk providers), mil (voor het leger) en gov (voor overheid). Sommige Internet domeinnamen bevatten de naam van de computer server, andere subdomeinen en/of afkortingen van landen (zoals nl voor Nederland en uk voor Engeland). De meeste domeinnamen worden toegekend door InterNIC. De domeinnaam bestaat uit meerdere gedeelten, bijvoorbeeld: www.yahoo.com. Elk gedeelte refereert naar een computer, organisatie of netwerk. Het is de basis van het Domain Name System (DNS), een systeem dat IP-adressen vertaalt in domainnamen.

DOS

Een afkorting van 'Disk Operating System', het besturingssysteem van 16-bits computers. Voor de komst van Windows was 'DOS' de standaard en het meest toegepaste besturingssysteem. 'DOS' bepaalt waar bestanden op de schijf worden opgeslagen. Het houdt niet alleen bij waar de bestanden zijn opgeslagen, maar ook hoe groot ze zijn en wanneer ze zijn aangemaakt. Daarnaast biedt 'DOS' functies als tijd en datum en de mogelijkheid om andere software-programma's te starten. 'DOS' wordt bestuurd via een zogeheten opdrachtregel-interface, een methode waarbij de gebruiker een commando moet intypen voordat de PC actie onderneemt. Om bijvoorbeeld te zien welke bestanden op een schijf zijn opgeslagen, dient u 'DIR' in te typen (de afkorting voor directory). 'DOS' is flexibel en snel, maar absoluut niet gebruikersvriendelijk. De komst van Windows luidde een nieuw tijdperk in. De opdrachtregel-interface is vervangen door een grafische gebruikersinterface waarmee de gebruiker acties kan besturen door er met een muis naar te wijzen en op iconen te klikken.

Dotpitch

TFT’s werken met een raster tussen de pixels. Hoe dikker dat raster, hoe minder pixel je ziet. Een lagere dotpitch is dus beter. Maar dotpitch zegt niet alles. Een zeer lage dotpitch (0,25mm) icm met slechte pixels zorgt voor vervaging van het beeld.

Dots per inch (dpi)

Het aantal 'dots per inch', ofwel beeldpuntjes per inch, dat een printer op een vierkante inch papier (2,5 x 2,5 cm) kan afdrukken. Hoe groter het aantal puntjes, hoe kleiner deze puntjes zijn. Dit betekent dat hoe groter het aantal dpi, hoe scherper en dus duidelijker de printer tekst en afbeeldingen kan weergeven. Een laserprinter kan normaal 300 dpi verticaal en horizontaal afdrukken. Sommige bubblejet printers zijn in staat horizontaal 360dpi af te drukken, maar verticaal slechts 200.

Download

Het binnenhalen en op je eigen harde schijf plaatsen van bestanden vanaf een andere computer.

Downtime

Downtime is de periode dat bijvoorbeeld een webserver niet beschikbaar is voor het publiek. De server is dan down, en zit in zijn downtime.

DRM

Digital Rights Management, kortweg DRM, wordt door critici ook wel Digital Restrictions Management genoemd. DRM is een techniek die het beheer van digitale rechten van makers of uitgevers vereenvoudigt. Die rechthebbenden kunnen met deze techniek namelijk aangeven welke handelingen met hun werk toegestaan zijn zonder dat daar apart toestemming voor hoeft te worden verkregen. Zo kan een uitgever een aantal prints of kopieen toestaan, of bepalen dat een muziekstuk gratis vijftig keer beluisterd kan worden. Een belangrijk punt van kritiek is dat de rechthebbende middels de toepassing van beveilingstechnieken die gekoppeld zijn aan DRM de wettelijke rechten van gebruikers zou kunnen inperken.

DSL

Digital Subscriber Line. Deze technologie maakt gebruik van de bestaande koperen telefoonbekabeling, maar gaat veel efficiënter om met de beschikbare bandbreedte dan de normale modemtechnologie, wat resulteert in hogere snelheden. DSL-technologie wordt momenteel in verschillende typen ontwikkeld, zoals ADSL en HDSL, die elkandere prestatie niveaus bieden.

Dual Channel

Deze techniek maakt het mogelijk om twee modules RAM-geheugen tegelijkertijd aan te spreken. In theorie verdubbelt daarmee de bandbreedte (2048 bit ipv 1024) en vermindert het de latencies.

Dual Layer

Een dual layer schijfje bevat twee beschrijfbare kanten of lagen. Er zijn Dvd's die op zowel de bovenkant als de onderkant beschreven kunnen worden met data, maar ook Dvd's die aan de onderkant 2 beschrijfbare lagen hebben. Voor de laatste methode is een dual layer brander nodig. Er zijn ook schijfjes die aan beide kanten 2 beschrijfbare lagen hebben.

DVD

DVD is de afkorting van 'Digital Versatile Disk'. Een DVD kan net zoveel gegevens als zeven gewone cd-roms (4.7Gb) bevatten. Wat DVD zo aantrekkelijk maakt, is dat er complete speelfilms en geavanceerde interactieve multimedia programma's op een schijfje passen. Om het illegaal kopiëren van DVD-producten (speelfilms) te voorkomen, worden de films voor ieder land gecodeerd (in verschillende landen verschijnen films op verschillende tijdstippen). Om dit soort films te bekijken, heb je de juiste 'MPEG 2'-decoder nodig.

DVD+ & DVD-

De DVD- standaard werd als eerste ontwikkeld door een aantal grote producenten. Zij richten hiervoor het DVD- platform op, die moest bewaken dat alle DVD- drives met elkaar compatibel waren. Als producenten gebruik wilden maken van de DVD- standaard moesten zij royalties betalen. Een aantal merken, waaronder HP en Philips, vond deze royalties echter te hoog en maakte een eigen standaard. Het DVD+ platform was geboren. Op een DVD-R kun je net iets meer data kwijt dan op een DVD+R. Namelijk 4,382 GB tegenover 4,377 GB.

Dynamic data exchange (DDE)

In Windows wordt dynamische gegevensuitwisseling (DDE) gebruikt voor het uitwisselen van gegevens tussen twee programma's. De twee programma's dienen beide gedraaid te worden. Het ene programma vraagt Windows een verbinding te maken met het tweede programma. De meeste Windows-toepassingen ondersteunen dynamische gegevensuitwisseling. Het programma kan onzichtbaar voor de gebruiker heel eenvoudig gegevens tussen toepassingen uitwisselen. U kunt het bijvoorbeeld binnen een tekstverwerker gebruiken om een spreadsheet te vragen berekeningen uit te voeren (zie ook OLE, DLL)

Dynamic HTML

Dynamisch HTML: is een term voor een combinatie van HTML tags en opties die het mogelijk maken om web-pagina's te maken met animaties en die reageren op acties van gebruikers. Met DHTML gedragen webdocumenten zich eerder als programma's of multimediale producties.

Dynamic link library (DLL)

Een DLL is een op schijf bewaard bestand of programmacode die door een toepassing (programma) wordt geladen zodra en wanneer dit nodig is. Uitgebreide toepassingen zoals ingewikkelde tekstverwerkers, maken soms gebruik van meerdere DLL's. Omgekeerd kan een code in een DLL tegelijk door meerdere programma's worden gebruikt. Bij het installeren en het later weer verwijderen van programma's ontstaan wel eens conflicten. Dan wordt per ongeluk een gedeelde DLL verwijderd en kan een ander programma, onbedoeld, beschadigd en dus onbruikbaar raken.